ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

294

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

درين سال دبيس بن صدقه ، قاضى ابو جعفر عبد الواحد بن احمد ثقفى ، قاضى كوفه ، را به ماردين نزد ايلغازى بن ارتق فرستاد تا دخترش را عقد كند . ايلغازى دختر خود را به عقد او درآورد . و ثقفى عروس را با خود به حله برد . و از آنجا به موصل رفت . درين سال ، در ماه جمادى الاولى ، ابو الوفا على بن عقيل بن

--> [ ( ) ] بن سهل در آن سكونت گزيده بود . ازين رو قصر حسنى ناميده شد . هنگامى كه المعتضد بالله به خلافت رسيد ( سنه 279 هجرى قمرى ) بر ساختمان قصر افزود و آن را بزرگ و وسيع گردانيد . و اطرافش حصارى گرفت و منازل بسيارى بر گرداگرد آن بساخت . و از صحرا قطعه‌اى را بدان ضميمه كرد و ميدانى بساخت . و چون بناى قصر التاج را آغاز كرد ، ناگزير شد كه به « آمد » رود . و چون بازگشت ، دودى بر بالاى قصر ديد و از آن كراهت يافت . پس بفرمود تا بر دو ميلى آن كاخ قصرى به نام قصر الثريا بنا كردند . ( تاريخ التمدن اسلامى تأليف جرجى زيدان ) نام كاخ بزرگ و بسيار مشهورى است در بغداد كه معتضد بالله از خلفاى عباسى بانى آن بود . و پسرش ، مكتفى بالله آن را به اتمام رسانيد . در همين محل قبلا كاخ مسمى به قصر برمكى وجود داشته كه بدست مأمون خليفهء عباسى افتاد و وى يك سلسله ابنيه ديگر بر آن اضافه كرد و به يك محله تبديل ، و به « مأمونيه » موسوم ساخت . بعدها خليفه معتمد على الله تزيينات و تكلفاتى در آن بكرد . و عاقبت معتضد بالله ابنيهء واقعه در گرداگرد وى را ويران و تبديل به باغ‌ها و تفرجگاه‌ها نمود . و بناى خود كاخ را هم تجديد و موسوم به « تاج » ساخت و بعد پسرش به تكميل و تزيين آن پرداخت . پس بسال 549 هجرى بر اثر صاعقه دچار حريق گرديد و سپس تعميرش كردند . اما شكوه اولى آن زايل شده بود . و بالاخره در حملهء مغولان به بغداد به ويرانه مبدل گشت . ( قاموس الاعلام تركى ) از لغتنامه دهخدا